GÜÇLÜ, İSTİKRARLI VE ŞEFFAF BİR ENERJİ PİYASASI | Enerji ve Maden Dergisi

GÜÇLÜ, İSTİKRARLI VE ŞEFFAF BİR ENERJİ PİYASASI

29 Ocak 2016
Comments 0

Etiketler , , , , ,

Türkiye’de mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir enerji piyasasının oluşturulması ile elektrik, doğal gaz, petrol ve LPG piyasalarında bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanması amacıyla hareket eden Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun (EPDK) faaliyetlerini, enerji piyasalarındaki gelişmeleri ve özel sektör yatımları hakkındaki değerlendirmelerini EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz’a sorduk.

  • EPDK’nın faaliyet alanlarını tanımlar mısınız, sorumlulukları nelerdir?

EPDK, kamu tüzel kişiliğini haiz olup, idari ve mali özerkliğe sahiptir.

EPDK;

– 4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun

– 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu

– 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu

– 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu (2003)

– 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ile kendisine verilen görevleri ifa etmekte ve yetkileri kullanmaktadır.

Söz konusu Kanunlar ile elektrik, doğal gaz, petrol ve LPG’nin; yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösterebilecek, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir enerji piyasası oluşturulması ile bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanması amaçlanmaktadır.

epdk_logoBu amacın yerine getirilmesinde EPDK;

– Elektrik Piyasasında; tüzel kişilerin yetkili oldukları faaliyetlerden kaynaklanan hak ve yükümlülüklerini tanımlayan lisansların verilmesi ve ilgili diğer işlemlerin yapılması; piyasa performanslarının izlenip, performans standartlarının oluşturulması; ikincil mevzuatın oluşturulması, geliştirilmesi ve uygulanmasının sağlanması; lisans sahibi tüzel kişilerin denetlenmesi; düzenlemeye tabi tarifelerin hazırlanması, tadili ve uygulanmasının sağlanması; piyasada Elektrik Piyasası Kanununa uygun şekilde davranılmasının sağlanması,

– Doğal Gaz Piyasasında; doğal gazın ithalatı, iletimi, dağıtımı, depolanması, ticareti ve ihracatı ile bu faaliyetlere ilişkin tüm gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülüklerini tanımlayan lisans ve sertifikaların verilmesi ve ilgili diğer işlemlerin yapılması; piyasa ve sistem işleyişinin incelenmesi; ikincil mevzuatın oluşturulması, geliştirilmesi, uygulanmasının sağlanması; lisans ve sertifika sahiplerinin denetlenmesi, düzenlemeye tabi tarifelerin hazırlanması, tadili ve uygulanmasının sağlanması; piyasada Doğal Gaz Piyasası Kanununa uygun şekilde davranılmasının sağlanması,

– Petrol Piyasasında; Petrol ile ilgili rafinaj, işleme, madeni yağ üretimi, depolama, iletim, serbest kullanıcı ve ihrakiye faaliyetlerinin yapılması amacıyla tesis kurulması, işletilmesi, akaryakıt dağıtımı, taşıması ve bayilik faaliyetleri için lisans verilmesi ve ilgili diğer işlemlerin yapılması; lisans gerektiren faaliyet ve işlemlerin kapsamları, lisans ile kazanılan hak ve üstlenilen yükümlülükler, lisans kapsamındaki faaliyetlerin kısıtlanması, faaliyetin yürütülmesine ilişkin olarak özel şartların belirlenmesi; ikincil mevzuatın oluşturulması, geliştirilmesi ve uygulanmasının sağlanması; tarifelerin onaylanması; piyasada oluşan fiyatların ve fiyat listelerinin takibi, piyasada Petrol Piyasası Kanununa uygun şekilde davranılmasının sağlanması,

– Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasasında; LPG dağıtımı, taşınması, oto gaz bayilik faaliyetleri, depolanması, LPG tüpünün imalatı, muayenesi, tamiri ve bakımı amacıyla tesis kurulması ve işletilmesi için lisans verilmesi ve ilgili diğer işlemlerin yapılması; lisans gerektiren faaliyet ve/veya işlemlerin kapsamları, lisans ile kazanılan hak ve yükümlülükler, faaliyetin yürütülmesine ilişkin olarak özel koşulların belirlenmesi; ikincil mevzuatın oluşturulması, geliştirilmesi ve uygulanmasının sağlanması; piyasa faaliyetlerine ilişkin gerekli yönlendirme, gözetim ve denetim faaliyetlerinin yapılması; piyasada oluşan fiyatların takibi, piyasada Sıvılaştırılmış Petrol Gazları Piyasası Kanununa uygun şekilde davranılmasının sağlanması, konularında yetkili ve sorumludur.

  • EPDK olarak elektrik, doğal gaz, petrol ve LPG piyasalarında önemli düzenlemeleri hayata geçirdiniz. Bu açıdan bakıldığında 2015 yılı itibariyle Türkiye’nin geldiği konumu nasıl değerlendiriyorsunuz?

EPDK’nın kurulmasıyla birlikte enerji piyasasındaki dönüşüm ivme kazanmış ve özel sektörün hâkim oyuncu olduğu bir yapıya kavuşmuştur. Bugün geldiğimiz aşamada enerji piyasalarımız, dünle mukayese edilemeyecek ölçüde rekabetçi ve dinamik bir yapıya kavuşmuştur. Özellikle elektrik piyasasında kaydedilen gelişme, takdire şayandır. Piyasa kurgusu olarak ortaya çıkardığımız yapı, Avrupa’daki uygulamalardan geri kalır bir noktada değildir. Bine yakın piyasa katılımcısının, bir buçuk milyon serbest tüketicinin aktif olduğu elektrik piyasamızda fiyatlar, arz talep dengesine göre saatlik olarak belirleniyor. 21 dağıtım bölgemizin tamamında özel şirketler faaliyet gösteriyor ve bu şirketlerimiz hizmet kalitesini, şebeke işleyiş rejimini her geçen gün daha da iyileştiriyorlar. Diğer taraftan, elektrik iletim sistemimiz, kıta Avrupası elektrik sistemiyle entegre çalışmaya başladı. Bu, sistem üzerindeki yüklerin azalmasını ve iletim sistemimizde daha kaliteli hizmet sunulmasını sağlıyor. Doğal gaz dağıtım lisansı ihaleleri ayrı bir başarı öyküsü… Artık hemen hemen tüm ülke sathında vatandaşlarımız doğal gaz kullanabiliyor. Doğal gaz piyasası, doğası gereği, elektrik piyasası kadar rekabetçi bir piyasa değil. Bununla birlikte, yapmış olduğumuz düzenlemeler ve hükümetlerimizin almış olduğu kararlarla doğal gazda da belirli ölçüde rekabetçi bir piyasayı hayata geçirmeyi başardık. Akaryakıt piyasasında ise en temel kazanımımızın kaçakla mücadele ve fiyat oluşumunun rasyonelleştirilmesinde olduğunu düşünüyoruz. Türkiye akaryakıt piyasası, artık ulusal bir piyasa olmanın ötesinde bölgesel bir piyasa niteliğine kavuştu.

  • epdk_yılmazYine elektrik, doğal gaz, petrol ve LPG piyasalarına baktığımızda özel sektör yatırımlarının ülke ekonomisi ve tüketiciler açısından katkısı ne oldu?

Türkiye son 13 yılda enerjide yükselen bir yıldız, bölgesel ve küresel ölçekte önemli bir aktör olma yolunda çok önemli adımlar attı. Şöyle geriye dönüp baktığımızda ve birkaç rakam zikrettiğimizde sağladığımız gelişmeyi kolayca anlamak mümkün. 13 yıl içinde 32 bin megavat kurulu güçten 73 bin megawat kurulu güce ulaşmış bir elektrik piyasamız var. Sabit sermaye yatırımlarının miktarı 50 milyar Doları aştı. Sahip olduğumuz kapasitede kamunun payı yüzde 30’un altına düştü. Tabi sağlanan bu başarının altında özel sektör yatırımları yatıyor. 2002 yılında doğal gaz tüketimimiz sadece 17 milyar metreküp civarındaydı. Ve bu miktarın yüzde 60’ı elektrik üretimi amacıyla kullanılıyordu. Doğal gaz, 2002 yılında sadece 6 il merkezinde sanayi ve mesken tüketimine sunulabiliyordu. Bugün doğal gaz tüketimimiz neredeyse 3 kat artarak 50 milyar metreküpe yaklaştı. Bu yıl inşallah 50 milyar metreküpü de aşacağız. Sadece dağıtım sektöründe 12 milyar liralık yatırım yapıldı. Bugün 72 şehrimizde doğal gaz kullanılıyor. Yılsonunda bu sayının 76’ya ulaşmasını bekliyoruz. Hedefimiz, tüm şehirlerimize doğal gazı ulaştırmak. Petrol piyasasında 14 bin lisanlı şirket faaliyet gösteriyor. Şeffaf, istikrarlı ve rekabete dayalı bir piyasa oluşturmak için yaptığımız düzenlemeler neticesinde; petrol piyasası, gerek ürün kalitesi gerekse dünya piyasalarıyla entegre yapısıyla Avrupa standartlarına uygun bir hale geldi. LPG sektörümüzde ise apayrı bir başarı hikâyesi olmuştur. 10 bin 500 istasyon ve 8 bin tüp bayisi ile önemli bir istihdam sağlayan LPG Piyasası, ülkemiz enerji ihtiyacının yüzde 4’ünden fazlasını karşılıyor. Yıllık yaklaşık 3,7 milyon tonluk tüketim ile ülkemiz önemli LPG pazarlarından biri haline geldi. Tüm bu rakamlar son 13 yılda enerji sektörümüzün yaşadığı gelişmenin sadece birkaç göstergesi. Bu başarı devlet bütçesinden tek kuruş harcanmadan, tamamıyla dağıtım şirketlerinin yatırımları ile sağlandı.

  • ‘Düzenleyici Yaklaşım Strateji Belgesi’ hakkında bilgi alabilir miyiz? Bu belgenin amacı ve hedeflediğiniz konular ile ne zaman geçerlilik kazanacağını merak ediyoruz.

Kurumumuz, geçen 14 yıllık sürede sorumluluk alanındaki piyasalarda çok önemli düzenlemeleri hayata geçirdi. Bu süreçte elektrik enerjisi ve doğal gaz sektörleri, başarıya ulaşmış dünya örnekleri doğrultusunda, yeni ve çağdaş birer piyasa kurgusuna kavuşturulurken, petrol ve LPG sektörlerinde ise hali hazırda serbestleşme sürecini tamamlamış yapı, daha belirgin kurallara kavuşturulmuş ve düzenlemelerle uyumu üst seviyelere çıkarılmıştır. Bu süreci “Başlangıç” olarak niteleyebiliriz. Şimdi, edindiğimiz tecrübe ve piyasaların kaydettiği gelişmeler ışığında, düzenlemelerimizi farklı bakış açılarıyla yeni bir aşamaya, daha olgun bir evreye taşımayı hedefliyoruz. Hazırlamakta olduğumuz “Düzenleyici Yaklaşım Strateji Belgesi” ile bu hedefe nasıl ulaşacağımızın ana unsurlarını tanımlamayı öngörüyoruz.

Bu belge ile esas itibarıyla:

Bağımsız, şeffaf, hesap verebilir ve iletişimin ön planda tutulduğu güçlü bir kurumsal yapı… Daha yalın ama daha işler mevzuat ile hızlı, etkin ve öngörülebilir düzenleme süreçleri… Etkin ve şeffaf izleme mekanizması… Teknoloji ve inovasyon unsurlarının düzenlemelere entegrasyonu… Tüketici ve kalite odaklı düzenlemeler… Piyasalarda sağlıklı fiyat oluşumunun ve risk yönetiminin tesis edilmesi gibi önemli hedefleri gözeteceğiz. 2016 yılında belgeyi uygulamaya başlamayı öngörüyoruz.

  • Sizlerin de Kurum olarak özel sektörden beklentileriniz var mı? Ülkenin gelişme düzeyine ve ekonomisine yapılacak katkılar bakımından sektörden beklentileriniz nelerdir?

Enerji piyasası, son derece girift ilişkilerin ve karmaşık iş süreçlerinin geçerli olduğu bir iş alanı… İşletmeye ilişkin kısa, günlük veya hatta saatlik kararların yanı sıra yatırımlara ilişkin uzun vadeli kararların, birbirleriyle etkileşimli olarak alınması gereken bir piyasa. Uzmanlaşma düzeyinin her geçen gün arttığı bir piyasa. Oyuncularının, bir benzetme yapmak gerekirse kendi göbek bağlarını kestiği ve yaptıkları işlerden sonra devletten hak ediş almadıkları bir piyasa. İşlerin sürekli devinim içerisinde olduğu bir piyasa. Buradan hareketle, şirketlerimizin daha kurumsallaşmış, daha basiretli, daha sektör odaklı ve daha uzun vadeli bakış sergilemelerini bekliyoruz.

  • Enerji deyince aklımıza ithalat ve döviz geliyor… Özellikle dolar kurundaki dalgalı seyir sektörü etkiliyor. Piyasaya bu anlamda önerileriniz nelerdir?

Evet, biz enerjide ithalat bağımlısı bir ülkeyiz. Gönül isterdi ki petrolümüz olsun, gazımız olsun ama yok maalesef… İthalat bağımlılığımızı kontrol altına almak amacıyla bir taraftan yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanmak için çaba sarf ederken aynı zamanda enerji verimliliği uygulamaları ile enerjiyi daha etkin kullanmamız gerekiyor.

  • Bizlere vakit ayırdığı için Sayın Mustafa YILMAZ’a teşekkür ederiz.

elektrik_enerji

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir