TÜRKİYE’DE ENERJİ TİCARETİNİN GELECEK BEŞ YILI | Enerji ve Maden Dergisi

TÜRKİYE’DE ENERJİ TİCARETİNİN GELECEK BEŞ YILI

28 Ekim 2016
Kategori
Son Haberler
Comments 0

Etiketler , , , , ,

Enerji Ticareti Derneği’nin (ETD) tarafından hazırlanan Türkiye’de enerji ticaretinin gelecek beş yılı konulu “Enerji’de 5’te 5” başlıklı rapor açıklandı.

Enerji Ticareti Derneği’nin (ETD) tarafından, şeffaf, öngörülebilir, ulaşılabilir ve ülkemizin büyümesine katkıda bulunacak bir enerji piyasasının kurgulanması için çalışma amacı doğrultusunda hazırlanan Türkiye’de enerji ticaretinin gelecek beş yılı konulu “Enerji’de 5’te 5” başlıklı raporun sunumu, 21 Ekim 2016 Cuma günü yapıldı.

etd_yk_uyesi_cem_asik“Serbest piyasa konusunda büyük bir irade ortaya kondu”

Enerji Bürokrasisi ve Sivil Toplum Kuruluşları temsilcilerinin geniş katılımıyla gerçekleşen sunum programının açılış konuşmasını yapan ETD Yönetim Kurulu Üyesi Cem Aşık, 2001 sonrasında serbest piyasa konusunda büyük bir irade ortaya konduğunu ve enerji piyasasının ciddi bir dönüşüm geçirdiğini belirterek, Türkiye için çok yeni ve denenmemiş de olsa, yatırımcıların ortaya konan modele güvenerek son on yılda sektöre 100 milyar USD’ye yakın yatırım yaptıklarını ve Türkiye’nin arz güvenliğine büyük katkıda bulunduklarını vurguladı. “Şu anda enerji piyasaları yıkıcı bir değişimden geçmekteler. Yenilenebilir üretim kapasitesinin katlanarak artması, depolama teknolojileri, dağıtık üretim ve mikro eticaret gibi trendler, bundan 20 sene önce kurgulanmış modelleri zorluyorlar. Dolayısıyla var olan modelleri iyileştirme ve uyarlamanın yanında, artık yepyeni piyasa tasarımları üzerinde çalışmanın da vaktinin geldiğini düşünüyoruz. Bu tasarımların ülkenin kendine has koşullarını, stratejilerini ve politik önceliklerini de dikkate alması gerekliliği vardır” diyen Aşık, yeni bir modelin olduğu gibi ithal edilmesi yerine Bakanlık, piyasa işletmecisi, düzenleyici kurum, sistem ve şebeke işletmecileri ile piyasa katılımcılarının temsil edildiği Sivil Toplum Kuruluşlarının bilgi birikimlerini ortaya koyabilecekleri “Piyasa Tasarım Çalışmaları” yapılmasının çok faydalı olacağını belirtti.

“Enerji piyasaları kritik bir dönüm noktasında”

“Türkiye Enerji Ticaretinde 5’te 5” Raporu sunumunu ise, oluşturulan bir Komite ile birlikte raporu hazırlayan Pure Energy Yönetici Ortağı ve ETD Yönetim Kurulu üyesi Anduvap Servet Akgün yaptı. Akgün, konuya önümüzdeki beş yıl için odaklanılması gereken beş temel konuyu irdeleyerek baktıklarını ve raporun ismini böyle belirlediklerini aktardı. Tüm dünyada enerji piyasalarının kritik bir dönüm noktasında ve dönüşüm sürecinde olduğunu belirten Akgün, herhangi bir ideal modelin henüz keşfedilmiş olmadığını, ülkelerin ve piyasaların kendi karakterleri içerisinde çözüm arayışında olduklarını vurguladı. Bu noktada Türkiye enerji ticareti piyasasında önümüzdeki beş yıl içerisinde atılacak tüm adımlarda başarının temelinde Koordinasyon, Kooperasyon, Konsensüs ve Kabiliyet (4K) kavramlarının bütünlüğünün yatacağı gözetilerek aksiyon alınması gereken beş başlığı şu şekilde sıraladı:

1.Kendi felsefemizi oluşturmalıyız

2.Piyasalar ancak derinlikle var olur

3.Fiyat belirleme metodolojilerini gözden geçirmeli ve ‘fiyat’ı yeniden keşfetmeliyiz

4.Kredibilite olmazsa olmaz

5.İletimin ticaret piyasası için önemi ve bu iki öğenin entegrasyonunda saklı fırsatlar değerlendirilmelidir.

“Türkiye Enerji Ticaretinde 5’te 5” Raporu, 5’te 5 sloganı ile enerji ticaretinde önümüzdeki beş yıl süresince odaklanmayı gerektiren beş temel konuyu ele almaktadır:

1.Bölüm: Kendi Felsefemizi Oluşturmalıyız

Enerji piyasalarının de-regülasyonu ile başlayan “rekabet devrimi” süreci yerini iklim değişikliği algısının itici güç olduğu “sürdürülebilirlik devrimi” sürecine bırakmaktadır. Bu yeni dönemin piyasa için anlamı, geleneksel değer zincirinden uzaklaşarak düşük karbon ve yenilenebilir enerji temelli çok sayıda değer sağlayıcının bulunduğu yeni ama yıkıcı, üstelik piyasalar arası bulaşıcı bir değişime uğramaktır – disruption. Daha da fazla belirsizliğin hakim olacağı bu geçiş döneminde Türkiye enerji piyasası, temel çıpası olan serbest piyasa modelinden taviz vermeden, kendine özgü yenilikçi ve gerçekçi stratejileri piyasa aktörleri ile 4K (koordinasyon, kooperasyon, konsensüs ve kabiliyet) felsefesiyle tasarlamalıdır. Bu bakışla hibrit geçiş döneminin tamamlanarak tam serbestliğe geçişe katkı sağlayacağı değerlendirilen bir Piyasa İyileştirme Komitesi’nin (PİK) tesisi önerilmektedir. Piyasanın serbestleşme yolculuğunun “Tam Gaz” senaryosu ile tarif edilen şekilde ilerlemesi gerekliliği savunulmaktadır.

2.Bölüm: Piyasalar Ancak Derinlikle Var Olur

Piyasa derinliği her şeyden önce oluşan fiyata duyulan güvenin varlığı ile ilgilidir. Bu güven ve kredibilite üç temel ayak üzerine inşa edilmelidir; şeffaflık, piyasa izleme ve operasyonel mükemmeliyet. Şu an piyasalarımızda bu temellerin tümü için gelişim alanları mevcuttur. Bu gelişime yardımcı olması tasarlanan iki mekanizma, Merkezi Uzlaştırma Tarafı ve Piyasa İzleme Komitesidir.

Ticari enstrümanlar ve kültür açısından altyapı tamamlanmaktadır, fakat ticaret hacimlerinin arttırılması için esas iş bu noktadan sonra başlamaktadır. Doğal gaz, piyasalaştırılmadan enerji piyasasının bütünsel serbestleşmesinden söz edilemez. Bu bağlamda geride bıraktığımız on yıllık doğal gaz yolculuğundan dersler alınıp bu piyasanın da sıçrama yaparak elektrik piyasa yapısına yakınsamasını temin etmek gerekmektedir.

3.Bölüm: Fiyatın Yeniden Keşfi

Enerji piyasasında gerek yatırım gerekse ticaret, güvenilir fiyat sinyalinin kaybıyla yönünü tayin edemez hale gelmiştir ve güvenilir bir yol göstericiye ihtiyaç vardır. Piyasa Strateji Komitesi (PSK), düşük fiyat – arz fazlası – arz güvenliği üçlü çıkmazına cevapların aranacağı ve politika önerileri üreten bir birim olarak önerilmektedir.

Türkiye enerji piyasasında geçmişten gelen piyasa bozucu mekanizmaların etkileri minimize edilmelidir. Gündelik problemleri çözecek fakat gelecekte piyasa bozucu olabilecek yöntemlere başvurulmamalıdır. Piyasanın sadeleşmeye ve berraklaşmaya ihtiyacı vardır ve bu ihtiyaca cevap olaca ğı değerlendirilen hedef piyasa modeli en düşük düzeyde regüle ve eşit piyasa oyuncularını esas alan bir yöntemle sunulmuştur. Ayrıca perakende enerji ticaretinin, likit ve ticarete entegre geleceği bu modelin temel önermelerindendir.

4.Bölüm: Kredibilite Olmazsa Olmaz

Piyasanın öngörülebilirlik ve şeffaflık algısı, dolayısıyla da kredibilitesi zorlayıcı bir dönemden geçmektedir. Aktörler piyasa müdahalelerinden ve türbülans etkisi yaratan mevzuat değişikliklerinden çekinmektedirler. Liberal piyasadan uzaklaşıldığı endişesi mevcuttur ve unutmamak gerekir ki piyasalarda algı, gerçekliktir. Algı ile gerçeklik arasında farklar oluşmakta ise, bu durum etkin bir iletişimi gerektirmektedir.

Kredibilitenin daha güçlü şekilde teşekkülü için paydaşların temsil edildiği Mevzuat Koordinasyon Kurulu (MKK) ve Enerji İhtisas Mahkemeleri gibi yapılar önerilmektedir.

5.Bölüm: İletim ve Ticaret Entegrasyonunda Saklı Fırsatlar

Sürdürülebilirlik Devriminin vücut bulma ve değer zincirinin yeniden keşfi süreçlerinde iletim ve ticaretin optimum entegrasyonu, hem güncel piyasa sorunlarının kısa vadede çözümüne imkân sağlamakta hem de temelinde optimizasyon ve verimlilik olan pek çok iş modelini uygulanabilir kılmaktadır. Bu bağlamda ticaretin dijitalizasyonu sürecinde bu entegrasyona özel önem atfedilmeli ve bir Yenilenebilir Enerji Koordinasyon Komitesi (YEKK) kurulmalıdır. Rekabetçi bir kapasite piyasasının nasıl geliştirileceği yahut enerji depolama, talep tarafı katılımı ve mikro şebeke entegrasyonu gibi konular için üretilecek stratejiler, Türkiye enerji piyasalarının yeni odağı olmalıdır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir